بمب ساعتی در آسیای میانه

افغانستان مونیتور

آسیای میانه بمبی ساعتی در انتظار انفجار است.

ظهور اسلام رادیکال در جمهوریهای سابق شوروی، اکنون تبدیل به واقعیت برای غرب شده که سرگرم نبردی سخت در افغانستان است.

به گفته تحلیلگران گروههای تندرو مثل نهضت اسلامی ازبکستان اکنون در مناطق فقیرنشین، جایی که تنشهای قومی زیر خاکستر نگه داشته شده، در حال رشد است.

احمد رشید، تحلیلگر پاکستان میگوید که تندروان زمینه را برای یک مبارزه نظامی پایدار و دراز مدت در آسیای میانه آماده میسازد.  به عقیده او افزایش حضور گروههای تندور در کنار بحرانهای اقتصادی و سیاسی در این بخش از جهان، تهدیدی جدی را به وجود آورده است.

آسیای میانه زمانی در مسائل جهانی مطرح شد که قرار شد مسیر تدارکاتی نیروهای ناتو در افغانستان از طریق کشورهای این منطقه باشد.

به گفته تحلیلگران تندروانی که سالها پیش به منظور جنگیدن در کنار طالبان کشورهای خود در آسیای میانه را ترک کرده بودند، اکنون به آنجا باز میگردند تا از وضعیت شکننده در منطقه به منظور گسترش اهداف خود استفاده کنند.

نبود آزادیهای اولیه در کشورهای آسیای میانه نیز به گسترش تندروی کمک کرده است. آهنگ رشد تندروی در این کشور، بخصوص با توجه به بی ثباتی فزاینده در یمن، که گمان میروند مأمن بعدی القاعده باشد، نگران کننده است.

آندرس فو راسموسن، دبیر کل ناتو با اذعان به این تهدیدها خواستار توجه به آن شده است. او هفته گذشته گفت: “اگر افغانستان تبدیل به مأمن ترویستها شود، آنها به سادگی میتوانند خود را به آسیای مرکزی و روسیه برسانند… افغانستان یک جزیره نیست و راه حل تندروی نیز به مرزهای این کشور محدود نمیشود.”

زنگ خطر برای آسیای میانه برای اولین بار زمانی به صدا در آمد که آغاز وخامت وضعیت امنیتی در شمال افغانستان با جنگجویان ازبک، تاجیکی و قرقیزی مرتبط دانسته شد.

احمد رشید تحلیلگر پاکستان معتقد است که تندروان آسیای میانه کم کم به این نتیجه میرسند که به حد کافی برای دیگران جنگیده اند و اینکه حالا نوبت جنگ برای کشور خودشان است.  آقای رشید میگوید: “خطر واقعی این است که اکنون این جنگجویان تلاش میکنند در افراد، و دردیپوی سلاحها و مهمات در آسیای میانه نفوذ کنند.”

نهضت اسلامی ازبکستان در این کشور بسیار سری عمل میکند و اطلاعات دقیقی از حجم فعالیتها و تعداد اعضای آن در دست نیست.  اما هدف آن براندازی حکومت اسلام کریموف رئیس جمهور ازبکستان است. کسی که هیچ نوع مخالفتی را در طول دو دهه حکومتش تحمل نکرده است.

هدف دیگر گروههای تندرو، حکومت امام علی رحمان در تاجیکستان است که نیروهای طرفدار روسیه را در جنگی داخلی سالهای ۹۰ بر ضد اسلامیستهای تاجیک رهبری کرد.  با این حال هر دو رهبر، کریموف و رحمان به نقض گسترده موازین حقوق بشر در کشورهای خود متهم هستند.

در این اواخر تصاویری ویدیویی بر روی انترنت گروه تازه ای از تندروان آسیای میانه را با عنوان اتحادیه جهاد اسلامی نشان میدهد که تصور میشود یک جریان انشعاب یافته از جنگجویان نهضت اسلامی ازبکستان باشد.

در یکی از این ویدیوها به زبان ازبکی در وبسایت یوتیوب، یک مرکز آموزشی را نشان میدهد که در آن کودکانی با دستارهایی شبیه دستار طالبان آموزش استفاده از کلاشینکوف را یاد میگیرند.

صدای ثبت شده در این ویدیو میگوید:” ای فرزندان مجاهدین، شما جنگجویان خدا در آینده هستید.”  صدای فرد در این ویدیو همچنین به صورت زیرنویس به زبان روسی نیز آمده که به روشنی نشان میدهد هدف آن مخاطبین روسی زبان هستند.

هر چیزی، از مرگ یک رهبر تندرو گرفته تا آفات طبیعی، میتواند جرقه واکنش را در جنگجویان روشن کند و احمد رشید میگوید که باید در جستجوی این جرقه ها بود: “مرگ کریموف و رحمان و یا یک کشمکش قدرت در هرکدام از این کشورها و یا یک حادثه طبیعی، کمبود مواد غذایی و یا یک بحران اقتصادی، هرکدام میتواند عاملی باشد برای ناآرامیهای اجتماعی که نهضت اسلامی ازبکستان از آن استفاده خواهد کرد.”

حزب التحریر گروه تندرو دیگری ست که متهم به اقدامات تروریستی در آسیای میانه میباشد.  این گروه میگوید دهها هزار عضو در منطقه دارد اما تاکید میکند که روشهای آنها مسالمت آمیز است.

تاجی مصطفی، نمایندهء حزب التحریر در لندن میگوید:” این رژیم های آسیای میانه است که مردم خود را مرعوب میکنند.” تاجی مصطفی معتقد است از زمان اعلام جنگ بر ضد ترور، حکومتهای آسیای میانه از آن به عنوان چتری برای پوشش دستگیریها و شکنجه مخالفین سیاسی خود استفاده کرده اند.

ناظران آسیای میانه باور دارند که بنیادگرایی داخلی در کشورهای این حوزه سالهاست که درحال افزایش است اما در نتیجه بحرانهای اقتصادی اخیر که طی آن میلیونها نفر بیکار شدند، شدت یافته است.

اگرچه اطلاعات دقیقی در رابطه به رشد اقتصادی کل منطقه در دست نیست اما در تاجیکستان که فقیرترین جمهوری سابق شوروی پیشین است، رشد اقتصادی در سال ۲۰۰۹ نسبت به سال قبل بیش از پنجاه درصد، یعنی از ۷٫۹ درصد به ۳٫۴ درصد کاهش یافته است.

در قرقیزستان نیز رشد اقتصادی از ۸٫۴ درصد در سال ۲۰۰۸ به ۲٫۳ درصد در سال ۲۰۰۹ کاهش یافت.

گروه بین المللی بحران در گزارشی نوشته است که بحران اقتصادی و بازگشت کارگران مهاجر، به گمانه زنی ها در مورد احتمال یک ناآرامی اجتماعی و تشدید نگرانی ها نسبت نفوذ اسلامگراهای رادیکال در میان مهاجران را دامن زده است.

این گزارش میگوید:” ناامنی در کشورهای آسیای میانه افزایش یافته که بخشی از آن عوامل داخلی دارد اما بخشی دیگر به دلیل وضعیت در افغانستان است.  زیرساختارهای این کشورها در حال فروپاشی ست و اقتصاد ضعیف آنها به لبه پرتگاه رسیده است.”

منبع: رویترز - ماریا گلونینا