افغانستان، میدان تصفیه حساب هند و پاکستان؟

افغانستان مونیتور

در آستانهء کنفرانس لندن، به نظر میرسد که کشورهای غربی در پی آن بوده اند که با نزدیک کردن هند و پاکستان دو رقیب دیرینه، به یک راه حل منطقوی برای افغانستان دست یابند.  اما این احتمال وجود دارد که این تلاشها بسیار دیرهنگام باشد.  بخصوص اینکه اگر انتظار این باشد که این تلاشها تا قبل از ضرب الاجل امریکا برای خروج سربازانش از افغانستان تا سال ۲۰۱۱، نتیجه ای بدهد.

قرار است وزرای خارجه هند و پاکستان برای اولین باز از سپتمبر سال گذشته این هفته در کنفرانس لندن با یکدیگر ملاقات کنند،  کنفرانسی که در آن بریتانیا تلاش میکند که بازیگران منطقه ای را متقاعد کند که بر سر افغانستان، به جای رقابت همکاری کنند.

در همین حال مارک سدویل، سفیر بریتانیا نیز در کابل گفته: “افغانستان برای مدتی بیش از حد طولانی میدان تمرین قدرتهای منطقه ای و جایی برای تصفیه حساب تنشهای میان آنها از طریق حمایت گروههای مختلف بر ضد یکدیگر بوده است. “

آقای سدویل در جمع خبرنگاران در کابل گفت: “این روند باید توقف پیدا کند.  بازی بزرگ به پایان رسیده و افغانستان باید به یک نقطه باثبات در منطقه تبدیل شود.”

اما کاهش رقابت میان هند و پاکستان، که برای هرگونه همکاری منطقه ای در مورد افغانستان ضرور است، ممکن است بسیار به تدریج و بدون درنظرداشت ضرب الاجلی رخ دهد که باراک اوباما رئیس جمهور امریکا به منظور خروج نیروهای امریکایی در نظر گرفته است.

استیو کول، نویسنده کتاب نبرد اشباح و عضو بیناد امریکای جدید میگوید واشنگتن نیازمند آن است که تا سال ۲۰۱۱ به نتایجی در افغانستان دست یابد، اما کاهش تنش میان هند و پاکستان مستلزم زمانی طولانی تر است.

روابط متشنج میان این دو رقیب دیرینه منجر به آن شده که ارتش پاکستان به جای جنگیدن با طالبان در مرز با افغانستان، توجه خود را بر مرز شرقی این کشور با هند معطوف بدارد.

علاوه برآن، این باور وجود دارد که پاکستان تمایل چندانی به جنگ با طالبان افغان ندارد چرا که معتقد است که ممکن است این گروه را برای مقابله با نفوذ در حال گسترش هند در افغانستان نیاز داشته باشد.

استیو کول میگوید:” به نظر نمیرسد که امریکا در این زمینه به پیشرفتی دست پیدا کند.”

ازکشمیر تا کابل

در جریان مبارزات انتخاباتی باراک اوباما، تحلیگران از نیاز به یک “معامله کلان” صحبت میکردند که شامل پیشرفت کافی پاکستان و هند در حل اختلافاتشان بر کشمیر بود به نحوی که این امر بتواند اعتماد میان دو رقیب را افزایش داده و از سوء ظن آنها در مورد استفاده از افغانستان بر ضد یکدیگر بکاهد.

بدون این اعتماد، این خطر وجود دارد که دو کشور همچنان به حمایت از گروههای رقیب در افغانستان ادامه دهند و چه بسا که این امر منجر به بروز یک جنگ داخلی دیگر در افغانستان در پی خروج نیروهای امریکایی شود؛ جنگی که در آن هند از حکومت ضعیف افغانستان بر ضد طالبان مورد حمایت پاکستان، پشتبانی کند.

به نظر نمیرسد که هند و پاکستان حتی بر سر برنامه حکومت افغانستان برای مصالحه با طالبان، که در کنفرانس لندن بحث خواهد شد، توافق داشته باشند.  هند مخالف مصالحه با طالبان است و نگران است که این گروهها توسط پاکستان حمایت میشوند.

اما امیدواریها به توافق بر سر یک “معامله کلان” با حملات مومبی در نومبر ۲۰۰۸ توسط تندروان لشکر طیبه مستقر در پاکستان پایان یافت.  این امر منجر به آن شد که هند از گفتگوهای صلح با پاکستان خارج شود و سوء ظن هر دو کشور بر سر مقاصد یکدیگر در کشمیر و افغانستان به شدت افزایش یابد.

اکنون در آستانه کنفرانس لندن مقامات بریتانیایی تلاش میکنند که به نحوی گفتگوهای منطقه ای را آغاز کنند، اگرچه گزارشهای رسانه ها مبنی بر احتمال تشکیل یک “شورای منطقه ای” را کم اهمیت جلوه دادند.

دیپلماتها همچنین گفته اند که هرگونه راه حل منطقه ای، نه تنها منوط به دخیل شدن هند و پاکستان و افغانستان است، بلکه کشورهای دیگری به شمول ایران و روسیه نیز باید در کسب این راه حل همکاری کنند.

اما پاکستان مخالف دخیل شدن هند در این عرصه است واستدلال میکند که هند همسایه مرزی افغانستان نیست و این مخالفت کسب یک توافق منطقه ای در این راستا را با کاهش تنشها میان هند و پاکستان گره زده است.

منبع: رویترز/خبرگزاریها